Kunststof kozijnen onderhouden: zo doe je dat goed

Kunststof kozijnen onderhouden: veel mensen denken dat dit helemaal niet nodig is. "Ze zijn toch onderhoudsvrij?" Dat klopt maar ten dele. PVC kozijnen hebben véél minder onderhoud nodig dan houten kozijnen, maar een beetje aandacht per jaar houdt ze langer mooi, soepel en goed isolerend. In dit artikel lees je precies wat je moet doen, hoe vaak, en waar je op moet letten.

Zijn kunststof kozijnen echt onderhoudsvrij?

Je hoort het vaak: kunststof kozijnen zijn onderhoudsvrij. En eerlijk gezegd snappen we waarom mensen dat denken. Je hoeft ze niet te schilderen, niet te beitsen en ze rotten niet. Maar "onderhoudsvrij" betekent niet "geen aandacht nodig". Het betekent gewoon dat het onderhoud een stuk minder werk is dan bij hout.

PVC veroudert wel degelijk. Blootstelling aan UV-straling kan het materiaal langzaam dof maken. Stof, vuil en algen hechten zich aan het oppervlak. De rubber afdichtingsrubbers en beweegbare delen van het hang- en sluitwerk slijten over de jaren. Als je dat op tijd bijhoudt, heb je er tientallen jaren plezier van.

Gemiddeld gaan kunststof kozijnen 30 tot 50 jaar mee als je ze goed behandelt. Dat is een flink verschil met kozijnen die je jarenlang verwaarloost.

Hoe vaak moet je kunststof kozijnen schoonmaken?

Twee keer per jaar is het minimum. Veel vakmannen adviseren: één keer in het voorjaar en één keer in het najaar. Dat sluit mooi aan op het seizoen. In het voorjaar haal je het wintervuil weg, in het najaar bereid je de kozijnen voor op regen, kou en condens.

Woon je in een stad of dichtbij een drukke weg? Dan slaat roet en fijnstof sneller neer op het PVC. In dat geval is drie tot vier keer per jaar schoonmaken geen overdaad. Hetzelfde geldt voor woningen in de buurt van landbouwgrond, zoals in de omgeving van Goor of Delden, waar stuifmeel en landbouwstof de kozijnen sneller vervuilen.

Stap voor stap: kozijnen schoonmaken

Je hebt niet veel nodig. Warm water, een zachte doek of spons, en een mild reinigingsmiddel. Dat is eigenlijk al genoeg voor normale vervuiling.

• Maak een emmer warm water aan met een klein scheutje afwasmiddel of een speciale PVC-reiniger.
• Veeg de kozijnen af van boven naar beneden. Zo sleep je het vuil niet over schone stukken.
• Spoel na met schoon water en droog de kozijnen af met een schone doek. Dat voorkomt kalkstrepen.
• Gebruik bij hardnekkig vuil of groene aanslag een speciale PVC-reiniger. Die is verkrijgbaar bij bouwmarkten en is mild genoeg voor het materiaal.
• Gebruik NOOIT schuurmiddelen, aceton, witte spiritus of andere oplosmiddelen. Die krassen het oppervlak en tasten het materiaal aan.

Dat merk je meteen als je het een keer fout doet: een krasje in PVC is permanent. Dus liever een keer extra spoelen dan te hard schrobben.

Wat doe je met groene aanslag en algen?

In vochtige omgevingen, zeker in het westen van Overijssel of gebieden met veel bomen in de buurt, groeit er soms groene aanslag op kunststof kozijnen. Dat ziet er niet uit, maar het is ook niet onschadelijk voor het materiaal op de lange termijn.

Een speciale anti-algenreiniger werkt hier goed voor. Spuit het product aan, laat het even inwerken en veeg daarna af. Herhaal dit als de aanslag hardnekkig is. Sommige mensen gebruiken verdund azijn, maar wees voorzichtig: azijn kan op den duur de rubbers aantasten.

Wil je voorkomen dat de aanslag snel terugkomt? Er zijn producten die je na het reinigen aanbrengt als beschermende laag. Zo houdt het oppervlak langer zijn kleur en hecht vuil minder snel.

Hang- en sluitwerk smeren: vergeet dit niet

Dit is het onderdeel dat de meeste mensen overslaan. En dat is jammer, want het kost je twee minuten en voorkomt een hoop ellende.

De scharnieren, sloten en espagnoletten van je ramen en deuren moeten regelmatig gesmeerd worden. Gebruik hiervoor een siliconenspray of speciaal onderhoudsolie voor hang- en sluitwerk. Geen WD-40: dat ontvett en beschermt niet op de lange termijn. WD-40 kan zelfs roest bevorderen op stalen onderdelen.

Smeer elk beweegbaar deel licht in, beweeg het daarna een paar keer heen en weer en veeg het overtollige middel weg. Doe dit één keer per jaar. Als je een raam merkt dat zwaarder draait of een sleutel die wat meer weerstand geeft, doe het dan meteen.

Bij kunststof kozijnen zit het hang- en sluitwerk doorgaans ingebouwd in het profiel. Controleer of alle draaipunten soepel bewegen en of ramen en deuren goed sluiten. Sluit een raam niet goed meer aan? Dan is de kans groot dat de klemming of de afstelschroeven toe zijn aan aanpassing.

Rubbers en afdichtingen controleren

Tussen het glas en het kozijnprofiel zit een rubberen afdichting. Die zorgt ervoor dat water en tocht buiten blijven. Over de jaren kan rubber uitdrogen, scheuren of loslaten. Dat merk je aan tocht, condens aan de binnenkant van je raam of water dat binnendringt bij regen.

Controleer de rubbers bij elke grote schoonmaakbeurt. Druk er zachtjes op. Als het rubber bros voelt, niet meer terugveert of zichtbaar beschadigd is, is het tijd om het te vervangen. Een installateur doet dat snel, maar handig thuiswerkers kunnen dit zelf doen met vervangingsrubber uit de bouwmarkt.

Heb je een kunststof schuifpui? Let dan ook op de bodemrubbers en de looprails. Die vervuilen snel en kunnen bij slecht onderhoud ervoor zorgen dat de pui zwaar schuift of niet meer goed afsluit.

Kitvoegen: klein probleem, grote gevolgen als je wacht

Rondom je kozijnen zit kit. Die vormt de afdichting tussen het kozijn en de muur. Met de jaren wordt kit hard, brokkelt af of laat los. Dat ziet er niet alleen slecht uit, het laat ook vocht toe. En vocht in je muur is het begin van grotere problemen.

Controleer de kitvoegen een keer per jaar. Zit er een scheur in of laat de kit los van het kozijn of de muur? Verwijder dan het oude kit volledig en breng nieuw kit aan. Gebruik hiervoor sanitairkit of kozijnkit op silicoonbasis, afhankelijk van de locatie. Buiten gebruik je een UV-bestendige variant.

Dit is echt iets om niet mee te wachten. Een loszittende kitvoeg van 10 centimeter kan in een natte winter een flinke vochtplek in je muur veroorzaken. Dat scheelt je echt een hoop gedoe als je het op tijd aanpakt.

Glas schoonmaken: zo doe je dat zonder strepen

HR++ glas schoonmaken is simpel, maar er zijn een paar valkuilen. De meeste mensen gebruiken te veel reinigingsmiddel, waardoor er strepen achterblijven.

Gebruik een glasreiniger of gewoon water met een klein beetje afwasmiddel. Maak het glas schoon met een zachte doek of een raamwisser. Droog daarna af met een droge trekker of een microvezel doek. Kringen of strepen komen bijna altijd door kalkhoudend water dat opdroopt. Spoel dus goed na.

Zie je condensvorming tussen de glasbladen? Dan is de spouwruimte niet meer luchtdicht. Dit noemen installateurs een "doorgeslagen ruit". De thermische isolatiewaarde, de U-waarde, van zo'n ruit is dan aanzienlijk lager. Een U-waarde van goed HR++ glas ligt rond de 1,1 W/m²K of lager. Een doorgeslagen ruit presteert veel slechter. Vervangen is dan de enige oplossing.

Kleur herstellen: wat als je kozijnen geel worden?

Witte PVC kozijnen kunnen na jaren licht vergelen, zeker als ze op het zuiden staan en veel zonlicht vangen. In Borne of Losser, net als overal in Nederland, zie je dit vaker bij oudere kozijnen.

Speciale PVC-opfrissers kunnen helpen. Dit zijn milde producten die de bovenste laag van het PVC licht aanpakken en de witte kleur deels herstellen. Ze geven ook vaak een beschermende laag die verdere vergeling vertraagt.

Is de vergeling heel ernstig? Dan is er helaas niet altijd een oplossing. Verfspuiters kunnen PVC spuiten, maar dit is kostbaar en niet altijd de beste keuze. Soms is het zinvoller om te kijken naar kozijnvervanging. Als je kozijnen ook technisch verouderd zijn, weinig isolatie bieden of verouderd hang- en sluitwerk hebben, dan is vervangen vaak slimmer dan opknappen.

Wil je weten wat nieuwe kunststof kozijnen kosten? Vergelijk dan offertes van installateurs in jouw regio. Dat geeft je meteen een realistisch beeld.

Onderhoud bij kunststof deuren: extra aandachtspunten

Een kunststof deur heeft iets meer aandacht nodig dan een raam, simpelweg omdat er meer aan vast zit en het dagelijks intensiever gebruikt wordt. Het slot, de dranger, de drempel en het scharnier staan allemaal onder druk.

Smeer de deurscharnieren minimaal één keer per jaar. Controleer of de deur nog recht hangt, dus of hij gelijkmatig sluit langs de hele omtrek. Is dat niet zo, dan is de kans groot dat de deur verzakt is. Dat is verstelbaar, maar je hebt er soms een vakman voor nodig.

Controleer de drempel. Drempelrubbers slijten snel bij buitendeuren. Is de rubberen drempelstrip hard of gebarsten? Vervang hem dan. Dat kost een paar euro en voorkomt tocht en waterinfiltratie.

Wanneer is onderhoud niet meer genoeg?

Goed onderhoud verlengt de levensduur van je kozijnen aanzienlijk. Maar er komt een moment waarop schoonmaken en smeren niet meer voldoende is. Wanneer is dat?

• Als je consistent tocht ervaart, ook na controle van rubbers en kit.
• Als het condenswater aan de binnenzijde van de ruit staat (doorgeslagen glas).
• Als het hang- en sluitwerk na smeren nog steeds niet soepel werkt.
• Als de profielen zichtbaar vervormd, gebarsten of structureel beschadigd zijn.
• Als je energierekening onverklaarbaar hoog blijft ondanks goede isolatie elders in huis.

In dat geval loont het om te vergelijken. Nieuwe kozijnen met HR++ glas en moderne profielen kunnen je stookkosten met 15 tot 25% verlagen. De terugverdientijd ligt gemiddeld tussen de 8 en 15 jaar, afhankelijk van het aantal ramen en het gebruikte glas. Wil je weten of dat voor jouw situatie haalbaar is? Kijk dan ook even naar de financieringsmogelijkheden voor kozijnen.

En als je denkt dat je misschien een vergunning nodig hebt voor het vervangen van je kozijnen, lees dan eerst even wanneer je kozijnen mag vervangen zonder vergunning. In veel gevallen heb je die helemaal niet nodig.

Praktisch onderhoudsschema op een rij

Geen zin om dit allemaal te onthouden? Hier is een simpel schema om bij te houden.

• Elke 6 maanden: kozijnen schoonmaken met water en mild reinigingsmiddel, glas reinigen, rubbers visueel controleren.
• Eén keer per jaar: hang- en sluitwerk smeren, kitvoegen inspecteren en zo nodig vervangen, drempelrubbers controleren.
• Eén keer per 2 tot 3 jaar: diepgaande controle van alle afdichtingen, beoordelen of profielen nog in goede staat zijn, looprails van schuifpuien reinigen en smeren.

Tien minuten per halfjaar. Meer is het echt niet. En dat tien minuten beschermt een investering die je voor tientallen jaren hebt gedaan.

Meer lezen

• Alles over kunststof kozijnen: materiaal, prijzen en mogelijkheden
• Kunststof schuifpuien: wat kost dat en waar let je op?
• Kozijnen vervangen zonder vergunning: wanneer mag dat?
• Kozijnen financieren: zo spreid je de kosten